The Jerusalem Post : Երուսաղեմում հայտնաբերված հին հայկական արձանագրությունները վկայում են վաղ քրիստոնեական համայնքի գոյության մասին:
Երուսաղեմում հայտնաբերված հին հայկական արձանագրությունները վկայում են վաղ քրիստոնեական համայնքի գոյության մասին:
Երուսաղեմի Մուսրարա թաղամասում վերջին պեղումները հայտնաբերել են մ.թ. 10-րդ դարի դամբարան և 6-րդ և 7-րդ դարերի չորս հայերեն արձանագրություններ, որոնք, ըստ հետազոտող Մայքլ Սթոունի, պարունակում են մեր ժամանակի բոլորովին նոր պատմական տեղեկություններ:
Ըստ Մայքլ Սթոունի՝ արձանագրությունները հայտնաբերվել են խճանկարի հատակի, տապանաքարերի և կավե մեծ ամանի վրա, և թռչունների խճանկարների հետ միասին, հավանաբար, եղել են մեկ վանական համալիրի մաս, որտեղ հայերը կարևոր դեր են ունեցել, գրում է իսրայելական «The Jerusalem Post» թերթը։
Ամենաուշագրավ հայտնագործությունը ընդունելության սենյակի կենտրոնում հայտնաբերված խճանկարային արձանագրությունն է։ Խճանկարը պարունակում է Եվստաթիոս անունով քահանայի օրհներգը. «Ես Եվստաթիոսն եմ, քահանան, ով ստեղծեց այս խճանկարը։ (Դուք), որ մտնում եք այս տուն, հիշեք ինձ և իմ եղբորը՝ Ղուկասին ի Քրիստոս։» Արձանագրությունը գրված է անբասիր հին հայերենով։
Արձանագրության թվագրումը հաստատվել է հնագիտական հայտնագործություններով։ Կտորները հայտնաբերվել են մուգ մոխրագույն նյութի մեջ, որը բաղկացած է փայտածուխի հետ խառնված լուծույթից, որի մեջ դասավորվել է խճանկարը։ Վերջին կտորը «7-րդ դարի կեսերի բյուզանդական-արաբական կտոր էր»։
Մյուս հայտնագործությունները ներառում էին երկու տապանաքար: Դրանցից մեկի վրա կա «Պետրոս դե Սոթք» մակագրությունը, որը ցույց է տալիս, որ մահացածը Սյունիքի մարզից էր։ Երկրորդ քարի վրա ուղղակի գրված է «Աբել» անունը։ Հատկապես հետաքրքիր է համալիրում հայ-հունական համակեցության վարկածը։ Պարոն Սթոունը նշում է, որ նույն եկեղեցու աբսիդում (շենքի կիսաշրջանաձեւ ելուստը) հայտնաբերվել է հունարեն արձանագրություն, որը հնագիտական առումով թվագրվում է 7-րդ դարի սկզբին։
«Հայ եկեղեցին մերժել է Քաղկեդոնի ժողովի որոշումները մ.թ. 451 թվականին… Բայց բաժանման գործընթացը աստիճանաբար ընթացավ»,- նշում է Մայքլ Սթոունը։
Հետազոտությունն ամբողջությամբ հրապարակվել է «Atiqot» ամսագրում.
Serge Tateossian Evreux Le 25/03/2025 Source : Armenews
